Derrida – Sjibbolet (in vertaling van Ger Groot) met betrekking tot

‘envois’

Derrida_Jacques.md

17:

‘Het maar lijkt het woord van het gedicht naar gene zijde van de datum te tillen: ook al roept het gedicht een datum in herinnering, herinnert het zich zijn dagtekening, de datum waarop het schrijft of waarvan het schrijft, waarvanuit het geschreven wordt, toch spreekt het!, tot ieder, tot de ander, tot ieder die niet deelt in de ervaring of de wetenschap van de aldus gedateerde singulariteit, vanuit of gedateerd door die plaats, die dag, die maand, dat jaar.’ --> dit is precies de ‘getuigende’ functie.

17:

‘Alsof het schrijven op (à) een datum niet alleen betekent: schrijven op die dag, dat uur, op die datum, maar ook schrijven tot de datum. Alsof we ons tot dat adres richten en daarin onze bestemming kiezen, zoals we dat tot de ander doen – wat evenzeer geldt voor de verleden datum als voor de datum die ons is beloofd.’

21:

‘Die toespraak, dat adres, die taalhandeling (Rede) is niet – of niet alleen – een verhandeling of mediavertoog over de datum, of liever over de wijze waarop een gedicht in zijn eigen datum huist en waarop deze in werk wordt gesteld – een handeling die een aan de dichter eigen datum maakt tot een datum voor de ander, de datum van de ander; of omgekeerd, want deze gift keert terug als een verjaring, een gang waarin de dichter zich overschrijft of toezegt ín de datum van de ander. In de eenmalige ring van zijn samenstelling herdenkt een ‘zelfde’ datum uiteenlopende gebeurtenissen die elkaar plotseling nabij komen, ook al weten we dat zij aan elkaar vreemd zijn en ze dat ook blijven, ja moeten blijven. Maar juist dát heet ontmoeting, ontmoeting met het andere, ‘het geheim van de ontmoeting’

25:

‘En met de spits van de gnomon markeert de datum ook de herkomst van wat gegeven is, of in ieder geval verzonden, en een bestemming heeft, om het even of deze zending aankomt of niet.’

26:

‘Markant daarin is dus het vertrekpunt, datgene waartoe het zonder enige twijfel behoort, maar van waaruit het zichzelf loslaat om zich te richten tot het adres van de ander: een zekere deling.’\ ---> DELING, PARTAGE

26:

‘Naar aanleiding van deze singuliere opmerking waag ik op mijn beurt enkele opmerkingen te maken ter gedachtenis aan enkele gedateerde opdracht of zendwoorden (envois) van Paul Celan.’

26:

‘Alleen een andere, even onvervangbare singulariteit zou haar plaats kunnen innemen zonder haar te verdringen. Deze jij wordt aangesproken als een datum, als het hier en nu van een gedenkwaardige herkomst.’

28:

‘Die etymologie zou ons kunnen oriënteren op de letterlijkheid en de gift, of zelfs de gift van de letter of brief: data littera, de eerste woorden van een formule die de datum aangeeft. Dat zou ons op het spoor zetten van het eerste woord, de initiaal en het incipit van een brief, van de eerste letter van de lettre – maar ook van een gift (24) of van de opdracht. De gift of de opdracht voeren ons voorbij de vraag die in de vorm ‘wat is?’ ligt opgesloten. Een datum is niet, aangezien hij zich terugtrekt om te kunnen verschijnen, maar als er geen absoluut gedicht is (...) misschien is er dan wel (es gibt) de datum – zelfs als deze niet bestaat.’

CRUCIALE PASSAGE. Waarom?

  1. Singulariteit van de datum verbonden met de brief. DATA LITTERA. Gebruiken in paper.
  2. Het eerste woord. Elders zou Derrida ‘the first posting’ zeggen (in introductie op Husserl).
  3. De vraag van de gift en de opdracht (inherent verbonden met Derrida’s thematisering van de envoi) heeft ontologische betekenis: a. niet van het niveau van het ti esti. Als gift (interpretatie: de historische gift van het zijn) bestaat het zelf niet, maar het is wat te bestaan geeft. b. oftewel, de hele structuur van Heidegger’s es gibt is hier gehanteerd. Zich geven alleen bij wijze van de terugtrekking. En van wat zich terugtrekt kan niet gezegd worden dat het bestaat.

28-9. De waarde van de gift wordt verbonden met drie andere waarden (weer relevant mbt envois) In de andere tekst over Celan behandelt Derrida ook de eed

‘1. Die van de opdracht, het envooi of zendwoord binnen de strikte grenzen van de brievencode.\ 2. De re-markering van plaats en tijd, op de punt van het hier-en-nu.\ 3. De signatuur: ook al is de datum een aanvangsletter, deze kan ook aan het eind van de brief staan en heeft in ieder geval, hetzij aan het begin of aan het einde, de kracht van een getekende verbintenis, een verplichting, een belofte, een eed (sacramentum).’

29:

‘Nog voordat zij is vermeld, gaat de optekening van een datum (hier, nu, deze dag, etc.) altijd al met een soort signatuur gepaard: **degene die het jaar, de dag, de plaats, kortom het heden van een ‘hier en nu’ optekent, getuigt daarmee dat hij of zij bij de daad van optekening tegenwoordig is geweest.’ **

31-2:

‘Die gecodeerde merktekens hebben een gemeenschappelijke bron, maar ook een dramatische, noodlottige, nootlottigerwijs dubbelzinnige kracht. Terwijl zij een absolute singulariteit toeschrijven of cosigneren, moeten zij zich op hetzelfde moment, tezelfder kere, de-markeren: zich door hun vermogen tot herdenking in hun markering van zichzelf distantiëren.’

32:

‘Een datum is een spook. Maar het rondspoken van de onmogelijke terugkeer ligt in de datum gemarkeerd, vindt zijn bezegeling of specificiteit in de ring der verjaardagen, verzekerd door de code.’

34:

‘Maar waar een datum altijd gepaard gaat met een brief of letter, denk ik vooral aan de ring van de postduif in het centrale deel van La Contrescarpe. De postduif vervoert, verplaatst, vertaalt in een cijferschrift gevatte boodschap, maar dat is geen metafoor. Zij vertrekt op haar datum, die van de opdracht of zending, en moet in een voltooid heen-en-weer zien terug te keren van van de andere plaats naar de zelfde, haar plaats van herkomst. En Celan stelt de vraag van het chiffre niet alleen te naanzien van de boodschap, maar ook van de ring zelf, het teken van samenhorigheid, van verbond, de voorwaarde voor een terugkeer.’

35:

‘Een datum onttrekt zich, verplaatst zich, vliegt op – en wist zichzelf daarmee uit in zijn eigen onleesbaarheid. Die uitwissing overkomt hem niet als een ongelukkig toeval, tast niet zijn betekenis of leesbaarheid aan, maar valt samen met de toegang die de lezing zelf heeft tot datgene wat een datum nog altijd kan betekenen.’